Internationaal Olympisch Cominté

Gedurende bijna vijftien eeuwen werden de Olympische Spelen afgeschaft, maar het ideaal dat ze be- zielde was blijven voortleven. Het was de jonge Franse edelman, baron Pierre de Coubertin die op 25 november 1892 iedereen verbaasde met zijn uitspraak, in het halfrond van de oude Sorbonne in Pa- rijs: "De sport moet internationaal worden". Men moet opnieuw Olympische Spelen organiseren.

Op veel steun kon hij niet rekenen, integendeel hij stuitte op veel twijfel en onbegrip, maar toch zal 25 november 1892 een zeer belangrijke datum zijn in de geschiedenis van de Olympische beweging. Twee jaar lang trok de Coubertin de wereld rond om iedereen warm te maken voor zijn ideeën. In 1894 riep hij een internationaal congres samen waarop sprake zou zijn van professionalisme en amateurisme in de sport, maar op het laatste ogenblik wijzigde hij het thema van de bijeenkomst in congres tot de we- derinvoering van de Olympische Spelen. 

De 21-ste juni kwamen vertegenwoordigers van negenenveertig verenigingen uit twaalf landen op- nieuw samen in het halfrond van de Parijse Sorbonne. Drie dagen na het begin van de vergadering werden alle voorstellen unaniem aangenomen. Iedereen was het eens met de grondbeginselen: name- lijk de Olympische Spelen om de vier jaar, beurtrol voor de organiserende steden, moderne uitdrukking van de wedstrijden, volkomen gelijke behandeling van de sporttakken en de aanwijzing van een Inter- nationaal Olympisch Comité.

Dat de Spelen om de vier jaar zouden plaats hebben was niet zo toevallig, maar heeft een historische achtergrond. Het heeft ongetwijfeld te maken met de natuurelementen. In de oudheid had het Olym- pisch rendez-vous plaats elke negenennegentigste maand van de toenmalige tijdindeling en wel bij volle maan. In onze tijdrekening omgezet is dat tussen 6 augustus en 19 september en was tevens de rustperiode voor de landbouwers uit die tijd.

Het was de bedoeling van de Baron om de eerste moderne Olympische Spelen te laten samenvallen met de eeuwwisseling en deze te laten doorgaan in Parijs. Maar dit voorstel stuitte op verzet van de congresleden want deze wil- den zo snel mogelijk de spelen organiseren en daarom werd er beslist van de eerste Olympische Spelen van de moderne tijd te houden in 1896 in het Griekse Athene. De eerste moderne Olympische Spelen werden in Griekenland door de bevolking met veel enthousiasme onthaald. Griekenland vierde juist zijn 50-jarige onafhankelijkheid en deze spelen konden de vieringen veel luister bij brengen. Anders was het gesteld met de Griekse regering, deze vreesde namelijk dat de Olympiade veel te veel zouden kosten, en dat kon best vermeden worden. Maar de Coubertin vond in erfprins Konstantijn, graaf van Sparta, een bondgenoot. Zijn instemming veroorzaakte een politieke crisis in het land. Toen al was er vermenging van politiek en sport.

De begroting van de eerste Spelen bedroeg 200.000 drachmen maar al dadelijk bleek dat dit onvol- doende was en men kon nog eens 332.756 drachmen inzamelen en nog was dit niet voldoende om alle kos- ten te dekken, daarom deed men een beroep op een schatrijke Griek een zekere George Averoff die één miljoen drachmen ter beschikking stelde van zijn persoonlijk fortuin waarmee dan een marme- ren stadion werd gebouwd.

Op 6 april 1896 is het dan zover, Koning George I, verklaard voor zo'n 50.000 aanwezigen de eerste moderne Olympische Spelen voor geopend. Deze eerste Spelen leverden maar erg bescheiden resul- taten op, alle wedstrijden werden afgewerkt met  primitieve technische middelen en de deelname mocht veeleer als folkloristisch worden bestempeld. In totaal namen 13 landen deel: Australië, Bulga- rije, Chili, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Griekenland, Hongarije, Oostenrijk, de Verenigde staten van Amerika, Zweden en Zwitserland samen goed voor 311 deelnemers.

De eerste Olympische kampioen van de moderne geschiedenis was een Amerikaan, een zekere James Connoly hij won het hinkstapspringen met een sprong van 13.71 meter. Van hem wordt verteld dat hij na zijn overwinning onmiddellijk naar een postkantoor snelde en volgend telegram naar huis stuurde: "De Hellenen hebben Europa veroverd. Ik heb de hele wereld veroverd." In die tijd waren er wel altijd een paar merkwaardige figuren, zo liep er een Franse sprinter de reeksen van de 100 meter met witte handschoenen. Uit eerbied voor de Griekse koning die in de tribune had plaats genomen, zo verklaarde hij achteraf.

Na de eerste geslaagde Spelen in Athene met een schitterende apotheose, de eerste Olympische Ma- rathon, was het nu de beurt aan Parijs om de Spelen te organiseren. Maar deze Spelen zouden alles behalve een succes worden. Ze hadden plaats in een soort van een attractiepark. Deze Olympische Spelen hadden plaats van 14 mei tot 28 oktober in de vier uit- hoeken van Parijs en hadden nog weinig te maken met de Olympische geest. Er was geen openingsplechtigheid noch een slotceremonie. Het Parijse volk had nauwelijks weet van de wedstrijden en alles verliep in de grootste verwarring. Zo was het schaatsen en het schermen samengevoegd met een stand van scharen en messen en de atletiek met die van de sociale voorzorg. Uiteindelijk hebben de Parijse sportclubs de rol van de falende over- heid overgenomen zodat sommige disciplines toch nog een beetje een normaal verloop kenden, alhoe- wel, er waren toch nog heel wat incidenten.

Zo hadden de organisatoren van de wereldtentoonstelling besloten op de Franse nationale feestdag, 14 juli, alle wedstrijden een dag uit te stellen maar dat was een zondag en zo weigerden de Engelsen en Amerikanen aan te treden op de dag van de Heer. Een zekere Alvin Kraenzlein, die de geloofsover- tuiging van zijn ploegmaats niet deelde, en wel deelnam  won het verspringen met een sprong van 7.18 meter. Zijn landgenoot en tevens wereldrecordhouder met 7.50 meter, Myer Prinstein, was zeer verbolgen en geraakte slaags met Kraenzlein. En toch was Kraenzlein een voortreffelijk atleet want hij won ook nog de 60 meter, de 110 meter horden en de 200 meter horden. Een bijzonder opvallende figuur tijdens deze Spelen was een Sioux-indiaan, Irving Baxter. Hij won het hoogspringen met een sprong van 1.90 meter en dit met een wel heel bijzondere stijl. Hij sprong met zij hoofd vooruit over de lat en landde op zijn handen in de zandbak.

De marathon die in Athene enorm veel bijval kende verliep nu in de grootste onverschilligheid. Deze wedstrijd vond plaats op de buiten lanen van Parijs over een afstand van 40.250 kilometer. De win- naar, Michel Theato, had 4 minuten 25 meer nodig dan de Griek Spiridon Louis 4 jaar eerder niettegen- staande deze 2 kilometer meer moest lopen. De tijd van Theato 2.59.45 uur. Pas twaalf jaar later ver- nam Theato dat de wedstrijd die hij toen gewonnen had deel uitmaakte van het Olympische program- ma en dat hij bijgevolg Olympisch kampioen was geworden.

De oudste Olympische kampioen van deze spelen was een zekere Eugène Mougin een Fransman die uitkwam in het boogschieten zijn leeftijd bedroeg 47 jaar en 193 dagen. Gedurende de hele duur van de Olympische Spelen werd de naam van Pierre de Coubertin niet uitgesproken door de officials.

Olympische Spelen in 1904 in Saint-Louis

De reis naar Amerika was in die tijd een bijzonder hachelijke onderneming en liet zich dan ook voelen in het aantal deelnemende landen. Slechts 13 landen tegenover 22 in Parijs aanvaardden de uitnodi- ging om deel te nemen aan de Spelen: Australië, Canada, Cuba, Duitsland, Griekenland, Groot-Brittan- nië, Hongarije, Noorwegen, Zuid-Afrika, Zwitserland en natuurlijk de Verenigde Staten die ook voor het grootste aantal deelnemers zorgde namelijk 496 tegenover slechts 92 deelnemers uit het buitenland.

Dat de Amerikanen  het merendeel van de medailles wonnen wekt dan ook weinig verbazing. Van de 250 uitgereikte eremetalen gingen er 209 naar Amerikaanse atleten. Het was voor het eerst dat de Olympische competities een meer dan degelijk peil behaalden. Dit was vooral in de atletiek het geval. Archie Hahn werd winnaar van de 3 sprintnum- mers, de 60 meter, de 100 meter en de 200 meter en op deze laatste afstand liet hij voor die tijd een uitstekende tijd optekenen: 21.6 seconden. Myer Prinstein - een van de voornaamste slachtoffers van de Parijse 14-de juli - nam weer wraak en won het versprin- gen met 7.34 meter.

De enige zwarte vlek op deze Spelen waren de gebeurtenissen tijdens de marathon. Een jonge Ameri- kaan, Fred Lorz, kwam als eerste het stadion binnen. Opvallend fris na een helse tocht van meer dan 40 kilometer onder een loden zon begon hij aan zijn laatste ronde in het stadion, het publiek was door het dolle heen, eens hij de aankomststreep overschreden had werd hij in triomf naar de eretribune gedragen, waar Alice Roosevelt, de dochter van de Amerikaanse president zich samen met hem liet fotograferen. Ruim een kwartier later kwam de grote favoriet Thomas Hicks als tweede van de mara- thon binnengestrompeld. Totaal uitgeput haalde hij maar net het einde. Maar dan kwam de grote sen- satie, officials die de wedstrijd met de wagen hadden gevolgd kwamen het stadion binnen en zij brach- ten het ware verhaal van het verloop van de wedstrijd. Lorz had al na vijftien kilometer de wedstrijd gestaakt en had zijn weg verder gezet aan boord van een wagen. Tot de wagen pech kreeg. Lorz be- sloot toen maar gewoon weer verder te lopen en kwam zo als eerste aan. Het publiek was woedend en onder luid gejoel werd Lorz het stadion uitgejaagd. Hij werd voor het leven geschorst, maar één jaar later werd hij weer in ere hersteld en werd zo later nog Amerikaans marathonkampioen. Hicks, de echte Olympische kampioen , heeft men eerst uit coma moeten halen om hem zijn beloning te bezor- gen want hij was bij de aankomst bewusteloos gevallen.

De Olympische Spelen van Saint-Louis werden ook overschaduwd door een initiatief van de organisa- toren, die hadden er niet beter op gevonden dan aparte wedstrijden te organiseren voor alle andere rassen . De Coubertin was er in Saint-Louis niet bij. Toen men hem het relaas bracht van deze mens- onterende gebeurtenissen, die de naam "Anthropological days" hadden gekregen, was hij diep ont- goocheld.

Enkele jaren later bracht hij tijdens een toespraak nogmaals deze gebeurtenissen ter sprake. Toen sprak hij deze profetische woorden "Wanneer deze smadelijke schijnvertoning zal zijn vergeten, als zwarten, roodhuiden en gelen zullen geleerd hebben te lopen, te springen en te werpen zullen ze de blanken achter zich houden".

De Grieken hebben in feite nooit het idee laten varen om de Olympische Spelen blijvend in Griekenland te organiseren. In 1906 zetten ze competities op die door het I.O.C. niet werden gedekt en ook maar weinig succes kenden.

De Coubertin was van oordeel dat het een goede zaak was om de organisatie van de Spelen volgens het systeem van een beurtrol toe te kennen. In zijn ogen was Rome de ideale kandidaat om Saint-Louis op te volgen als organisator van de Olympische Spelen. Maar de Italianen waren onder elkaar zo verdeeld de het onmogelijk was de Spelen te organiseren. Londen was echter bereid het van de Italia- nen over te nemen. De Engelsen hadden kosten noch moeite gespaard, in enkele maanden tijd bouw- den ze een nieuw stadion, White City, aan de zuidwestelijke rand van Londen. Het stadion bevatte een wieler- en atletiekbaan en een zwembad van 100 meter bij 17 meter. Alle mogelijke records inzake deelname wer- den verbroken. Er waren 1999 deelnemers, onder wie 36 vrouwen, uit 22 landen. Het was trouwens ook voor het eerst dat men deelnemingsvoorwaarden had gesteld. Vroeger kon om het even wie deelnemen maar vanaf  nu werden alle kandidaturen bij de nationale Olympische comités ingewacht om zo al een eerste selectie door te voeren. De Olympische Spelen werden gekenmerkt door talrijke incidenten. De Engelsen wilden hun manier van sport beoefenen opdringen en voelden zich beledigd door de hoog- moed van de Amerikanen en deze beschuldigden de Engelsen op hun beurt van partijdigheid.

In de 400 meter werd de Amerikaanse winnaar Carpenter door de officials uitgesloten omdat hij de En- gelsman Halswell zou hebben gehinderd. In die tijd werden de wedstrijden nog niet in banen gelopen en daardoor kwam het niet zelden tot geharrewar en discussies. De Amerikanen die in deze wedstrijd met z'n drieën aan de start kwamen, tegenover één Brit, liepen in ploegverband. De juryleden die meenden onregelmatigheden te hebben gezien renden de baan op om de atleten te beletten de aan- komst te overschrijden. Dit incident leidde tot eindeloze discussies. Ook in andere sporttakken stapel- den de incidenten zich op, bijvoorbeeld in het wielrennen en het schermen, het werd zo erg dat men ging twijfelen aan de zo geroemde Britse "fair play". Meer nog dan al deze dwarsdrijverij heeft de ma- rathon de Olympische Spelen van Londen gekenmerkt.

Na een week van overvloedige regen was het op de dag van de marathon warm en vochtig. De start werd gegeven door Princes Mary voor het kasteel van Windsor. De Zuidafrikaan Hefferson had gedu- rende 35 kilometer de indruk gewekt de zege te zullen behalen tot hij een spectaculaire inzinking kreeg en voorbij werd gelopen door een klein tenger mannetje. Zijn zwarte knevel en zijn kalende schedel gaven hem nog meer het uitzicht van een vreemd wezen. De man met het borstnummer negentien luisterde naar de naam Dorando Pietri en was van Italië afkomstig. Toen Pietri de sintelbaan van het stadion kwam opgelopen was hij zo uitgeput dat hij in plaats van naar rechts te zwenken, hij naar links liep. Met veel moeite kon men hem de goede kant op sturen. Het publiek hield zijn adem in en had helemaal geen oog meer voor de polsstokhoogspringers die hun wedstrijd nog moesten beëindigen. De kleine Italiaan was tot in de laatste rechte lijn gestrompeld, want lopen kon men dit nog moeilijk noe- men, toen hij voor een eerste keer neerstortte. Enkele geneesheren kwamen hem ter hulp, maar hij wees ze af. Hij kroop recht zoals een bokser die compleet murw geslagen is. Hij wilde absoluut het ein- de halen, maar opnieuw viel hij. Op het moment dat hij wederom recht kroop kwam de Amerikaan Hayes het stadion binnengelopen. Bereidwillige handen ondersteunden Pietri en voerden hem naar de aankomststreep. Daar ging hij helemaal ten onder op de rand van de doodstrijd. Het resultaat was wel dat de Amerikaan Hayes tot winnaar werd uitgeroepen en dat Pietri werd uitgesloten omdat hij onge- vraagde hulp had gekregen van buitenaf.